1. Τι ακριβώς είναι το παράνομο εμπόριο προϊόντων καπνού;

Τα παράνομα τσιγάρα εισέρχονται ή πωλούνται σε μια αγορά κατά παράβαση των φορολογικών νόμων, των τελωνειακών νόμων και άλλων ρυθμίσεων, π.χ. χωρίς καταβολή εισαγωγικών δασμών, ειδικών φόρων κατανάλωσης ή ΦΠΑ, και χωρίς να συμμορφώνονται με τις ισχύουσες ρυθμίσεις. Τα παράνομα τσιγάρα μπορεί να είναι γνήσια προϊόντα που παράγονται από τον κύριο ενός εμπορικού σήματος, ή φέρουν την άδειά του, και πωλούνται χωρίς να έχουν καταβληθεί οι προβλεπόμενοι φόροι. Μπορεί επίσης να είναι παραποιημένα τσιγάρα, δηλαδή πλαστά που έχουν κατασκευαστεί χωρίς την άδεια του κυρίου του εμπορικού σήματος.

 

2. Ποιο είναι το μέγεθος αυτού του προβλήματος;

Σύμφωνα με την έρευνα EPS της ACNielsen, στην Ελλάδα, το παράνομο εμπόριο τσιγάρων τον Σεπτέμβριο του 2013 έφτασε στο 19,5% από 13,4% το 2012. Καταναλώθηκαν 4,4 δισεκατομμύρια παράνομα τσιγάρα (αύξηση κατά 340% σε σχέση με το 2009 που ήταν 1 δισ. παράνομα τσιγάρα) ενώ το κράτος υπολογίζεται ότι έχασε 600 εκ. ευρώ (στοιχεία ΙΟΒΕ 2013) από διαφυγόντα έσοδα από Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και ΦΠΑ.

Παγκοσμίως διακινούνται παράνομα 600 δισ. τσιγάρα. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο 11% της παγκόσμιας κατανάλωσης τσιγάρων και υπολογίζεται ότι στερεί από τα δημόσια ταμεία 40-50 δισ. δολάρια σε διαφυγόντες δασμούς και φόρους. Αν βάζαμε τα τσιγάρα αυτά το ένα μετά το άλλο θα μπορούσαμε να κάνουμε τον κύκλο της γης 10.000 φορές!

 

3. Γιατί με αφορά πραγματικά το παράνομο εμπόριο προϊόντων καπνού;

Το παράνομο εμπόριο τσιγάρων και χύμα καπνού μάς αφορά όλους γιατί

• στερεί €600 εκατ. από το κράτος (στοιχεία ΙΟΒΕ 2013) που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την καταβολή μισθών, συντάξεων και επιδομάτων.
• τροφοδοτεί με περισσότερα €200 εκατ. εγκληματικές οργανώσεις που ασχολούνται με το εμπόριο ναρκωτικών και όπλων καθώς και την εμπορία ανθρώπων.
• απειλεί 50.000 θέσεις εργασίας και οδηγεί τους ιδιοκτήτες περιπτέρων και ψιλικών στο κλείσιμο των επιχειρήσεών τους και στην απώλεια εισοδήματος για τους ίδιους και τους υπαλλήλους τους.
• κρύβει κινδύνους, καθώς κατά την παραγωγή των παράνομων προϊόντων δεν πραγματοποιείται κανένας ποιοτικός έλεγχος. Στο περιεχόμενό τους έχουν ανιχνευθεί βαρέα μέταλλα, απορρίμματα καπνού, ξένες ύλες όπως τρίχες ζώων, φτερά και κομμάτια πλαστικού και χημικά πρόσθετα αγνώστου σύστασης και προέλευσης.
• καθιστά την πρόσβαση των ανηλίκων στα τσιγάρα εύκολη αφού δεν υπόκειται σε κανέναν έλεγχο.

 

4. Πώς μπορώ να διακρίνω ένα νόμιμο από ένα παράνομο πακέτο τσιγάρων;

Εκτός από την εξαιρετικά χαμηλή τιμή, άλλα σημάδια που μπορείτε να προσέξετε είναι:

• Προειδοποιήσεις υγείας σε άλλη γλώσσα
• Θολές ή σκιασμένες προειδοποιήσεις υγείας
• Παραποιημένο το λογότυπο της μάρκας
• Μάρκες οι οποίες δεν κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά και δεν πωλούνται στα νόμιμα σημεία πώλησης
• Κακή ποιότητα στην εκτύπωση της μάρκας πάνω στα τσιγάρα

 

5. Γιατί τα παράνομα τσιγάρα είναι πιο επικίνδυνα από τα νόμιμα προϊόντα καπνού;

Τα προϊόντα καπνού, συμπεριλαμβανομένων των τσιγάρων, είναι επικίνδυνα και εθιστικά. Υπάρχουν εμπεριστατωμένα ιατρικά και επιστημονικά στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία το κάπνισμα του τσιγάρου προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα, καρδιακές παθήσεις, εμφύσημα και άλλες σοβαρές ασθένειες.

Ωστόσο, τα νόμιμα προϊόντα καπνού παράγονται σε πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον, με αυστηρές προδιαγραφές υγιεινής και ασφάλειας και συνεχείς ελέγχους όσον αφορά την ποιότητά τους. Οι νόμιμες καπνοβιομηχανίες στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, υποβάλλουν ετησίως στις αρμόδιες κρατικές αρχές τον πλήρη κατάλογο με τα συστατικά που περιέχουν τα προϊόντα τους.

Αντιθέτως, τα παράνομα προϊόντα καπνού δεν υπόκεινται σε κανέναν ποιοτικό έλεγχο και κατά την παραγωγή τους δεν τηρούνται στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής. Σύμφωνα με εργαστηριακές αναλύσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους, στο περιεχόμενό τους έχουν ανιχνευθεί βαρέα μέταλλα, απορρίμματα καπνού, ξένες ύλες όπως τρίχες ζώων, φτερά και κομμάτια πλαστικού και χημικά πρόσθετα αγνώστου σύστασης και προέλευσης.

 

6. Από πού προέρχονται τα παράνομα τσιγάρα;

Κυριότερες χώρες προέλευσης των παράνομων τσιγάρων που κυκλοφορούν στην Ελλάδα είναι η Κίνα, η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Τυνησία και η Αλγερία.

 

7. Πού πωλούνται συνήθως παράνομα τσιγάρα;

Παράνομα τσιγάρα και χύμα καπνός πωλούνται συνήθως στο δρόμο, σε λαϊκές αγορές και μέσω του διαδικτύου.

 

8. Γιατί να μην προτιμήσω τα παράνομα προϊόντα καπνού εφόσον είναι φθηνότερα;

Είναι πολλοί οι λόγοι για τους οποίους θα πρέπει κανείς να προτιμά τα νόμιμα προϊόντα. Μπορείτε να ανατρέξετε στην ενότητα «Οι συνέπειες του παράνομου εμπορίου» για μια συνοπτική παρουσίασή τους.

 

9. Ποιες είναι οι νομικές συνέπειες για αυτούς που εμπορεύονται παράνομα τσιγάρα;

• Φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών
• Φυλάκιση τουλάχιστον 1 έτους σε περίπτωση υποτροπής
• Κάθειρξη άνω των πέντε ετών σε περίπτωση που οι διαφυγόντες φόροι ξεπερνούν τα 150.000 ευρώ

 

10. Ποιες είναι οι νομικές συνέπειες για αυτούς που αγοράζουν παράνομα τσιγάρα;

Φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος. Σε περίπτωση ευτελούς αξίας, φυλάκιση ως 6 μήνες ενώ απαιτείται και έγκληση.

 

11. Με ποιον τρόπο συνδέεται το παράνομο εμπόριο τσιγάρων με το οργανωμένο έγκλημα;

Η σύνδεση του παράνομου εμπορίου καπνού με το οργανωμένο έγκλημα τεκμηριώνεται από τις διωκτικές Αρχές αλλά και από την ευρεία κάλυψη του θέματος από τα μέσα ενημέρωσης σε ολόκληρο τον κόσμο. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της EUROPOL, «ομάδες οργανωμένου εγκλήματος που εδρεύουν στην Ε.Ε. συμμετέχουν ενεργά όλο και περισσότερο στο λαθρεμπόριο τσιγάρων, το οποίο θεωρείται μία ελκυστική εναλλακτική λύση έναντι της διακίνησης ναρκωτικών, λόγω των μικρότερων ποινών και των μεγάλων κερδών».

Το παράνομο εμπόριο καπνού αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα και απαιτεί διακρατική συνεργασία ανάμεσα στις κυβερνήσεις και στις διωκτικές Αρχές, έτσι ώστε να ανιχνευθούν αυτά τα δίκτυα και να έρθουν ενώπιον της Δικαιοσύνης.

 

12. Πού μπορώ να απευθυνθώ αν εντοπίσω σχετική παράνομη δραστηριότητα;

Μπορείτε να καλέσετε στη γραμμή καταγγελιών του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος 1517 ή να στείλετε email στο

 

13. Εάν μεταφέρω αφορολόγητα προϊόντα καπνού στην χώρα μου παραβιάζω κάποιο νόμο;

Πρέπει να ενημερώνεστε για την ποσότητα αφορολόγητων προϊόντων που επιτρέπεται να μεταφέρετε από μία χώρα σε άλλη.

 

14. Γιατί είναι ευκολότερη η πρόσβαση των νέων στα παράνομα προϊόντα καπνού;

Η διακίνηση των παράνομων τσιγάρων και του παράνομου χύμα καπνού δεν γίνεται από τα νόμιμα σημεία πώλησης και επομένως είναι χωρίς κανέναν απολύτως έλεγχο ως προς την ηλικία του αγοραστή όπως προβλέπει ο νόμος.